Fusie voor Rheden geen noodzaak

BRUMMEN/RHEDEN - De gemeente Rheden heeft een raadsvoorstel klaarliggen over een mogelijke fusie met Brummen. In de komende weken bespreekt de gemeenteraad dit voorstel. Donderdagmiddag lichtte burgemeester Carol van Eert eerst de medewerkers van zijn gemeente in, voordat het plan met de pers werd gedeeld. Volgens hem verliep die bijeenkomst rustig. “De vragen vanuit het personeel waren vooral informatief, niet kritisch”, aldus Van Eert.

Door: HENK JAN DE LOOFF

Voor Rheden is een fusie op dit moment geen noodzaak. De gemeente benadrukt dat schaalvergroting geen doel op zich is. Een fusie is alleen zinvol als die bijdraagt aan de brede welvaart van inwoners, nu en in de toekomst. Rheden hecht sterk aan haar kernwaarden. Het behoud van natuur en landschap, waaronder het gebied Gelders Arcadië, staat hoog op de agenda. Ook wil de gemeente vitale en veerkrachtige dorpen en kernen behouden, met een sterke sociale basis en een goed toegankelijk voorzieningenniveau. Daarbij is er speciale aandacht voor kwetsbare inwoners. Rheden bestaat uit drie dorpen en vier kernen, ieder met een eigen identiteit en sterke gemeenschapszin.

Regionale druk en groei van Arnhem

Toch spelen er in de regio bredere ontwikkelingen. Meerdere buurgemeenten worstelen met hun bestuurs- en organisatiekracht. Rheden wordt daarbij regelmatig genoemd als mogelijke fusiepartner. Tegelijk groeit Arnhem richting de 200.000 inwoners. Daardoor dreigt Rheden als relatief kleine gemeente een kwetsbare positie in de regio te krijgen. Dat angstbeeld was er ook in Brummen als er over Apeldoorn als fusiepartner werd gesproken. Een fusie met Brummen kan volgens een eerdere verkenning zorgen voor meer organisatorische stevigheid en een sterkere regionale positie, ook met het oog op mogelijke toekomstige schaalvergroting.

Vooral kleinere gemeenten zoals Doesburg, Renkum, Rozendaal en Brummen gelden als kwetsbaar. Dat past in een landelijke trend waarin het aantal gemeenten afneemt en gemeenten gemiddeld groter worden. Ook Rheden behoort inmiddels tot de kleinere gemeenten. Zonder fusie bestaat het risico dat de gemeente verder ‘afzakt’ in die categorie. Schaalvergroting kan voordelen bieden, zoals betere toegang tot de arbeidsmarkt, meer specialisatie, efficiëntie en ruimte voor innovatie. Tegelijkertijd zijn die voordelen niet vanzelfsprekend. Mogelijke nadelen, zoals meer bureaucratie, hogere lasten en een grotere afstand tot inwoners, moeten nadrukkelijk worden meegewogen.

Financiële zorgen aan beide kanten

De financiële situatie speelt eveneens een belangrijke rol. Net als veel andere gemeenten staat Rheden al jaren onder druk, onder meer door de decentralisaties in het sociaal domein. Door tijdig ingrijpen en soms pijnlijke keuzes weet Rheden die druk voorlopig te beheersen. Brummen heeft het financieel minstens zo lastig. Onlangs werd bekend dat daar sprake is van een structureel begrotingstekort van 2 miljoen euro. Dat zal een belangrijk punt van overleg zijn in het verdere proces.

Regio-samenwerking geen breekpunt

Ook regionale samenwerking vraagt om afspraken. Brummen heeft in een raadsbesluit vastgelegd dat een nieuwe fusiegemeente moet deelnemen aan de Regio Stedendriehoek. Rheden maakt nu deel uit van de Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen, maar ziet dat niet als een onoverkomelijk probleem. Burgemeester Van Eert ziet zelfs kansen. “We kunnen ons oriënteren op de Stedendriehoek. Het is een ongelukkig moment om nú al de keuze te maken.” Hij vindt dat juist de nieuw gekozen gemeenteraad daarover moet beslissen. “Het college van de nieuw te vormen gemeente zal een keuze aan de raad moeten voorstellen. Het is dan aan de nieuw gekozenen om die keuze te maken.”

Het raadsvoorstel van Rheden sluit grotendeels aan bij dat van Brummen. Alleen het punt waarin Brummen deelname aan de Stedendriehoek als harde eis stelt, wordt door Rheden niet expliciet afgewezen. Samenwerkingen zoals met politie en veiligheidsregio’s maken het proces volgens Van Eert wat ingewikkeld, maar niet onmogelijk. “Het is een eenmalige exercitie. De facto maakt het niet uit of je aan de ene of de andere kant zit, dat wordt gewoon verdeeld.”

Ruimte voor Voorst

Brummen heeft de deur voor Voorst nog niet gesloten. Van Eert zegt daarover: “Ik zou het raar vinden als zich een extra kandidaat aandient de deur dicht te houden. Ik wil dat op zijn merites beoordelen en niet op voorhand uitsluiten.” Over aansluiting van Zutphen zegt hij “Zutphen is niet uitgesloten, maar gelet op het proces zou het wel wat vreemd zijn.” Gehoopt wordt dat de gemeenteraden van Rheden en Brummen uiteindelijk exact hetzelfde herindelings-besluit nemen. Dan kan de nieuwe gemeente per 1 januari 2029 van start gaan. Anders wordt het een jaar later.